یحیی بن جعده مخزومی

جعدة بن هبیره مخزومی

اطلاعات فردی
نام کامل	جعدة بن هبیره بن ابی‌وهب بن عمرو بن عاید بن عمران بن مخزوم
سرشناسی	از تابعین
وفات	حدود سال ۶۶ق
خویشان سرشناس	ام‌هانی بنت ابی‌طالب (مادربزرگ)، امیرالمؤمنین (دایی پدر)
اطلاعات علمی
اطلاعات فرهنگی
زمینه فعالیت	حدیث
علت شهرت	نقل حدیث غدیر

یحیی بن جعده مخزومی یکی از تابعینی دانسته شده که حدیث غدیر را از صحابه نقل کرده است. روایت او از حدیث غدیر را ابن‌کثیر در البدایة و النهایة آورده است.

یحیی بن جعدة بن هبیره مخزومی از صحابیان امام حسین علیه‌السلام برشمرده شده است. او از خاندان مخزوم و از نسل قریش دانسته شده و جدهٔ پدری‌اش، ام‌هانی بنت ابی‌طالب، خواهر امیرالمؤمنین علی علیه‌السلام، به‌شمار رفته است.

گفته شده که نسائی او را فردی مورد اعتماد و ثقه دانسته است. نیز ابوحاتم رازی او را ثقه دانسته است. به‌نوشته مزی، احادیثی که از او نقل شده در کتاب‌های معتبر حدیثی مانند الشمائل ترمذی، سنن ابوداود، سنن نسائی و سنن ابن ماجه آمده است.

جایگاه: راوی حدیث غدیر

یحیی بن جعده مخزومی یکی از تابعینی دانسته شده که حدیث غدیر را از صحابه نقل کرده است. روایت او از حدیث غدیر را ابن‌کثیر در البدایة و النهایة آورده است.

حدیث او را میرحامدحسین هندی در عبقات الانوار چنین نقل کرده است: «عن يحيى بن جعدة عن زيد بن ارقم، قال: خرجنا مع رسول اللَّه صلى اللَّه عليه و آله حتى انتهينا الى غدير خم، فأمر بدوح، فكسح في يوم ما اتى علينا يوم كان اشد حرا منه، فحمد اللَّه و اثنى عليه، و قال: يا ايها الناس انه لم يبعث نبى قط الا ما عاش نصف ما عاش الذي كان قبله، و انى اوشك ان أدعى فاجيب، و انى تارك فيكم ما لن تضلوا بعده: كتاب اللَّه عز و جل ثم قام فاخذ بيد على علیه السلام، فقال: يا أيها الناس من اولى بكم من انفسكم؟ قالوا: اللَّه و رسوله اعلم، قال: من كنت مولاه، فعلي مولاه؛ از يحيى بن جعده از زيد كه گفت بيرون شديم با رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله (از مكّه) تا رسيديم به غدير خم در روزى كه تاكنون گرم‌تر از آن روز بر ما نگذشته بود. پس حسب امر آن جناب خار و خاشاک آنجا رفته شد. پس آن جناب حمد و ثناى خداوند را بجا آورد و سپس خطاب به مردم فرمود: هيچ پيغمبرى مبعوث نشده، مگر آنكه بيش از نيمى از عمر پيغمبر قبل از خود زيست نكرده و من نزديک شده كه به‌سراى ديگر خوانده شوم و اجابت نمايم. همانا من وامى گذارم در ميان شما چيزى را كه هرگز گمراه نشويد بعد از آن (يعنى بعد از تبعيّت و اداى حق آن)- كتاب خداى عزّوجلّ. سپس برخاست و دست على علیه السلام را گرفت و خطاب به مردم فرمود: كيست كه اولى (سزاوارتر) است به شما از خود شما؟ گفتند خدا و رسول او داناترند. فرمود: هر كس كه من مولاى اويم. پس على عليه السّلام مولاى او است».

شخصیت و وثاقت

یحیی بن جعدة بن هبیره مخزومی از صحابیان امام حسین علیه‌السلام برشمرده شده که در منابع حدیثی به‌صورت پراکنده از او یاد شده است. او از خاندان مخزوم و از نسل قریش دانسته شده و جدهٔ پدری‌اش، ام‌هانی بنت ابی‌طالب، خواهر امیرالمؤمنین علی علیه‌السلام، به‌شمار رفته است.

یحیی از راویان حدیث دانسته شده که از افرادی مانند ابودرداء، زید بن ارقم، خباب بن ارت، عبدالله بن مسعود، ابوهریره، جده‌اش ام‌هانی روایت نقل کرده است. همچنین، افرادی از جمله ثویر بن ابی‌فاخته، حبیب بن ابی‌ثابت، عمرو بن دینار، مجاهد بن جبر مکی و علی بن زید بن جدعان از او روایت کرده‌اند.

به‌نقل یوسف بن عبدالرحمن مزی، نسائی او را فردی مورد اعتماد و ثقه دانسته است. نیز ابوحاتم رازی او را ثقه دانسته است. ابن‌حبان نیز از او در کتاب خود الثقات یاد کرده است. به‌نوشته مزی، احادیثی که از او نقل شده در کتاب‌های معتبر حدیثی مانند الشمائل ترمذی، سنن ابوداود، سنن نسائی و سنن ابن ماجه آمده است.

جستارهای وابسته

• فهرست راویان حدیث غدیر از تابعین

منابع

• تهذیب الکمال فی أسماء الرجال؛ یوسف بن عبدالرحمن مزی، تحقیق: بشار عواد معروف، بیروت: مؤسسة الرسالة، ۱۴۰۶ق.
• الثقات؛ محمد بن حبان (ابن‌حبان بستی)، حیدرآباد دکن: دائرة المعارف العثمانیة، ۱۳۹۳ق.
• الجرح و التعدیل؛ عبد الرحمن بن محمد تمیمی (ابن ابی‌حاتم رازی)، حیدرآباد دکن: طبعة مجلس دائرة المعارف العثمانیة، ۱۳۷۱ق.
• چکیده عبقات الانوار حدیث غدیر؛ میرحامد حسین کنتوری هندی، به‌کوشش: محمدرضا شریفی و مرتضی نادری و سید علی میلانی، قم: عطر عترت، ۱۳۹۶ش.
• عبقات الأنوار فی امامة الأئمة الأطهار؛ میرحامدحسین بن محمدقلی کنتوری هندی، تحقیق: غلامرضا مولانا بروجردی، قم: غلامرضا مولانا بروجردی، ۱۴۰۴ق.
• الغدیر فی الکتاب و السنة و الأدب؛ عبدالحسین امینی، قم: مرکز الغدیر للدراسات الإسلامیة، ۱۴۱۶ق.
• مستدرکات علم رجال الحدیث‌؛ علی نمازی شاهرودی، تهران: فرزند مؤلف، ۱۴۱۴ق.