عید الغدیر بین الثبوت و الاثبات (کتاب)
«عید الغدیر بین الثبوت والإثبات» نوشته سید عادل علوی به بررسی واقعه غدیر خم از دو منظر «ثبوت» (حقیقت ازلی و عالم واقع) و «إثبات» (ظهور تاریخی و دلایل نقلی) میپردازد. نویسنده با استناد به منابع فریقین، اصالت و قدمت این عید را ثابت کرده و ادعای بدعت بودن آن را رد میکند. این اثر با تبیین ابعاد کلامی، عرفانی و تاریخی غدیر، جایگاه آن را بهعنوان عید بزرگ اسلامی و تجلی ولایت امیرالمؤمنین علیه السلام تبیین مینماید.
نویسنده
سید عادل علوی معروف به لاجوردی، در ششم رمضان ۱۳۷۵ق (مطابق ۱۳۳۳ش) در شهر کاظمین عراق متولد شد. نسب ایشان با ۳۸ واسطه به عبدالله باهر (برادر امام باقر علیهالسلام) میرسد و پدرش آیتالله سید علی بن الحسین علوی از علمای کاظمین و نجف بود.
تحصیلات مقدماتی را در کاظمین آغاز کرد و سپس به همراه خانواده به نجف اشرف عزیمت نمود و در محضر پدر بزرگوارش به تحصیل علوم دینی پرداخت. پس از مهاجرت اجباری ایرانیان مقیم عراق، به قم آمد و در مدارس علمیه آن شهر، تحصیلات خود را در محضر اساتید بزرگی چون آیتالله مرعشی نجفی، فاضل لنکرانی و میرزا جواد تبریزی ادامه داد.
ایشان به درجه اجتهاد نائل گشت و با پایاننامه «زبدة الافکار فی نجاسة او طهارة الکفار» مدرک دکترای شریعت اسلامی را دریافت کرد. از آیات عظام مرعشی نجفی، شیرازی، گلپایگانی، مکارم شیرازی و دیگران، اجازه روایت دریافت نمود.
در سطوح مختلف حوزه به تدریس پرداخت و شاگردانی از کشورهای اسلامی تربیت کرد. خدمات فرهنگی و اجتماعی ایشان شامل تأسیس درمانگاه امام سجاد علیه السلام، مدرسه دینی امامین جوادین علیهما السلام، کتابخانههای عمومی و حسینیههای متعدد در شهرهای مختلف ایران و عراق است.
ایشان بیش از ۱۶۰ اثر تألیفی در زمینههای مختلف از خود به یادگار گذاشت. سرانجام در ۱۶ مرداد ۱۴۰۰ش بر اثر بیماری کرونا درگذشت و در حرم حضرت معصومه سلام الله علیها به خاک سپرده شد.
آثار
- الدروس الفقهیة فی شرح الروضة البهیة
- تقریرات کتاب الطهارة
- القول الحمید فی شرح التجرید
- بدایة الفکر فی شرح الباب الحادی عشر
- زبدة الاسرار
- العقل و العقلاء
- الخصائص الفاطمیة فی رحاب الروایات
- الامثال فی القرآن الکریم
- تقریرات اصول الفاضل
- روضة الطالب فی شرح بیع المکاسب
محتوای کتاب
این کتاب به بررسی واقعه غدیر خم از دو منظر «ثبوت» (عالم واقع و حقیقت) و «اثبات» (عالم دلایل و ظواهر) میپردازد.
مفهومشناسی عید الغدیر
- تعریف لغوی عید
- جایگاه عید الغدیر
- چهار عید مسلمانان
ثبوت تاریخی عید الغدیر
نویسنده با استناد به منابع متعدد، قدمت و اصالت عید غدیر را ثابت میکند:
- قدمت عید
- رد ادعای بدعت
- مسعودی (متوفی ۳۴۶) قبل از معزالدوله نوشته که شیعه این روز را تعظیم میکنند.
- کلینی (متوفی ۳۲۹) احادیث عید غدیر را در کافی آورده است.
- فرات کوفی در تفسیر خود (قرن سوم) احادیث غدیر را روایت کرده است.
- فیاض بن محمد طوسی سال ۲۵۹ شهادت داده که امام رضا علیه السلام (متوفی ۲۰۳) این روز را عید میگرفتند.
عالم ثبوت و عالم اثبات
نویسنده با استفاده از دو مفهوم کلیدی «ثبوت» و «اثبات» به تحلیل عمیقتری از واقعه غدیر میپردازد:
- عالم ثبوت: عالم واقع، حقیقت، مصالح و مفاسد، و آنچه در علم خداوند وجود دارد. در این عالم، ولایت امیرالمؤمنین علیه السلام و ائمه علیهم السلام از پیش مقدر و تثبیت شده است.
- عالم اثبات: عالم دلایل، الفاظ، ظواهر و برهانهایی که حقیقت را آشکار میکنند. واقعه غدیر در روز ۱۸ ذیالحجه سال دهم هجری، تجلی و ظهور آن حقیقت ازلی در عالم مادی است.
- ارتباط دو عالم: عالم اثبات خبر از عالم ثبوت میدهد. روز غدیر تجدید عهد و میثاقی است که در عالم ذر و عوالم پیشین گرفته شده بود.
فضیلت و اعمال روز غدیر
کتاب با استناد به روایات متعدد از ائمه علیهم السلام، فضایل و اعمال این روز را برمیشمارد:
- صوم: صوم این روز برابر با صوم عمر دنیا، و برابر با ۱۰۰ حج و ۱۰۰ عمره مقبول است.
- عبادت و ذکر: یاد خدا، نماز شکر، و صلوات بر محمد و آل محمد.
- صدقه و اطعام: صدقه در این روز بسیار پاداش دارد؛ درهمی برابر هزار درهم، و افطار مؤمن ثواب اطعام هزاران نفر را دارد.
- تهنیت و شادی: معانقه، مصافحه ولایی، و شاد کردن مؤمنان.
- دعا: دعاهای مخصوصی از ائمه علیهم السلام برای این روز نقل شده است.
ابعاد کیهانی و ملکوتی غدیر
نویسنده به ابعاد فرامادی واقعه غدیر نیز میپردازد:
- غدیر در آسمان: روز غدیر در آسمان مشهورتر از زمین است. ملائکه در این روز در قصری در فردوس برین گرد هم میآیند و خدا را تسبیح میکنند.
- عفو گناهان: خداوند در این روز گناهان ۶۰ سال مؤمنان را میآمرزد و از آتش دوزخ آزاد میکند.
- عهد ازلی: ولایت امیرالمؤمنین علیه السلام در عالم ذر و میثاق ازلی تثبیت شده بود و غدیر تجدید آن عهد در عالم مادی است.
فرهنگ مذهب اهل بیت علیهم السلام
نویسنده در پایان، فرهنگ مذهب شیعه را بر چهار رکن استوار میداند:
- توحید کامل
- نبوت صادقه
- غدیر اغر (ولایت و امامت)
- عاشورای خالده (برائت و شهادت)