عبدالحق بن سیف الدین بخاری
عبدالحق بن سیف‌الدین دهلوی (۹۵۸–۱۰۵۲ قمری) از عالمان برجسته شبه‌قاره هند در سده یازدهم هجری است که در حدیث، فقه حنفی و تصوف قادریه آثاری از خود به جا گذاشت. او با سفر به حجاز و شرح‌نویسی بر کتاب‌هایی مانند «مشکات المصابیح»، نقش مهمی در پیوند جریان‌های علمی شبه‌قاره و جهان اسلام ایفا کرد.
جایگاه راوی[۱]
وی در محرم سال ۹۵۸ قمری در دهلی به دنیا آمد. در سنین جوانی قرآن را حفظ نمود و در ۲۲ سالگی به مقام تدریس (مسند افاده) نائل آمد. برای تکمیل تحصیلات، به حرمین شریفین (مکه و مدینه) سفر کرد و در آنجا به مصاحبت شیخ عبدالوهّاب متقی (خلیفه و جانشین شیخ علی متقی، صاحب «کنز العمال») پرداخت و از او علم حدیث را فراگرفت.
پس از بازگشت به وطن، به مدت ۵۲ سال به فعالیت‌های علمی گسترده در حوزه‌های مختلف علوم ظاهری (نقلی و عقلی) و باطنی (تصوف و سلوک) اشتغال داشت و به نشر معارف اسلامی همت گمارد. وی از نظر سلوک عرفانی، از شیخ موسی قادری (از نوادگان شیخ عبدالقادر گیلانی) خرقه قادریه را دریافت کرد.
آثار[۲]
عبدالحق بن سیف‌الدین دهلوی – بخاری – صاحب تألیفات است، از جمله:
- «اللمعات فی شرح المشکات»
- «رجال المشکات»
- «ترجمه فصل الخطاب»
- «جذب القلوب»
- «اخبار الاخیار»
- «مدارج النبوه».
روایت حدیث غدیر[۳]
یکی از علما و بزرگان اهل سنت که حدیث غدیر را نقل کرده عبدالحق بن سیف الدین دهلوی بخاری است.[۴] عبدالحق دهلوی حدیث غدیر را در «شرح المشکاة» از عده ای مانند ترمذی و نسایی و احمد و ابن حجر در «الصواعق المحرقة» و ذهبی از شانزده تا سی تن از صحابه روایت کرده است. وی همچنین پس از نقل حدیث غدیر آن را تصحیح کرده است.[۵]